काठमाडौँ । नेपालमा वित्तीय सेवाको पहुँच, प्रयोग र गुणस्तरमा उत्साहजनक सुधार देखिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैङ्कले आइतबार सार्वजनिक गरेको वित्तीय समावेशीकरण सूचकाङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०२४र२५ मा समग्र सूचकाङ्क शून्य दशमलव ४७ बाट बढेर शून्य दशमलव ५३ पुगेको छ । 

राष्ट्र बैङ्कको वित्तीय समावेशिता तथा ग्राहक संरक्षण महाशाखाले प्रकाशन गरेको प्रतिवेदनले सेवा विस्तार र डिजिटल माध्यमको बढ्दो प्रयोगका कारण यो प्रगति सम्भव भएको देखाएको हो । बैङ्कका अनुसार वित्तीय सेवामा भएको पहुँच विस्तार र सेवाको गुणस्तरमा आएको सुधारले समावेशीकरणमा स्थिर र व्यापक प्रगति भएको देखिन्छ ।

मानव विकास सूचकाङ्ककै विधि अपनाएर शून्यदेखि एकको मापनमा आधारित भई यो रिपोर्ट तयार पारिएको हो । यसमा पहुँच, प्रयोग र गुणस्तर गरी तीनवटा आयामअन्तर्गत ५५ वटा विभिन्न सूचकहरूलाई आधार मानिएको छ । 

प्रतिवेदनअनुसार पहुँच सूचकाङ्क शून्य दशमलव ५३ पुगेको छ, जसले देशभर वित्तीय संस्था र डिजिटल सेवाका केन्द्रहरूको सञ्जाल विस्तार भएको पुष्टि गर्छ। त्यस्तै, बैङ्किङ र डिजिटल भुक्तानी जस्ता सेवामा सर्वसाधारणको संलग्नता बढ्दा प्रयोग सूचकाङ्क शून्य दशमलव ५४ पुगेको छ भने सेवाको पारदर्शिता र ग्राहक अनुभवमा आएको सुधारले गुणस्तर सूचकाङ्क शून्य दशमलव ५० मा पुगेको छ ।

केन्द्रीय बैङ्कले वित्तीय साक्षरतामा भएको वृद्धि र उपभोक्ता संरक्षण संयन्त्रको सुदृढीकरणले यो सफलता मिलेको उल्लेख गरेको छ । नीतिगत पहल, डिजिटल नवप्रवर्तन र नियामक सुधारले सकारात्मक प्रभाव पारेको भन्दै राष्ट्र बैङ्कले आगामी दिनमा डिजिटल पूर्वाधारलाई अझ बलियो बनाउनुपर्नेमा जोड दिएको छ । 

वित्तीय साक्षरताको प्रवद्र्धन र उपभोक्ता केन्द्रित सेवालाई निरन्तरता दिन सकेमा मात्र यो प्रगतिले दिगो रूप पाउने बैङ्कको ठहर छ । यस प्रतिवेदनले नेपाली अर्थतन्त्रमा डिजिटल बैङ्किङको भविष्य उज्ज्वल रहेको सङ्केत गरेको छ ।